Rezygnacja w zwi\u0105zku z konfliktem na Ukrainie ignoruje nie tylko zhaltenden Gr\u00e4ueltaten, ale tak\u017ce ich wp\u0142yw na zugrunde liegenden europ\u00e4ischen Narrative. Obecnie nadesz\u0142a chwila, w kt\u00f3rej polityczni ortodoksi b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 podda\u0107. Teil der Reihe „Lektionen des Krieges: Die Wiedergeburt Europas revisited”.<\/p>\n\n
Drugi Mi\u0119dzynarodowy Kongres Pisarzy w Obronie Kultury, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w 1937 roku w Walencji, stolicy Republiki Hiszpa\u0144skiej po ataku Franco na Madryt, sta\u0142 si\u0119 znany<\/a> jako spektakularny kulturowy akt sprzeciwu wobec faszyzmu. W Kongresie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad stu pisarzy z ca\u0142ego \u015bwiata. Ich zaanga\u017cowanie w to, co nazywali rewolucyjnym humanizmem, walk\u0105 o ludzk\u0105 godno\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107 narod\u00f3w, jest warte przypomnienia w historycznie podobnym momencie, w kt\u00f3rym znajdujemy si\u0119 dzisiaj. Mo\u017ce to pom\u00f3c nam lepiej zrozumie\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 sytuacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 w rzeczywisto\u015bci reprezentuje faszystowska inwazja Rosji i neokolonialna wojna eksterminacyjna przeciwko Ukrainie.<\/p>\n\n G\u0142\u00f3wnym problemem politycznym dla delegat\u00f3w w Walencji by\u0142a polityka nieinterwencji zachodnich demokracji, kt\u00f3r\u0105 stanowczo pot\u0119piali. W przeciwie\u0144stwie do tego, dzisiejsi post\u0119powcy kulturowi i polityczni wycofali si\u0119 do swoich wie\u017c z ko\u015bci s\u0142oniowej o nieeskalacji i nieinterwencji lub \u017cyj\u0105 w poetyckim marzeniu o abstrakcyjnie wyobra\u017conym pacyfizmie, kt\u00f3ry jest niczym innym jak eufemizmem kapitulacji wobec faszyzmu.<\/p>\n\n Europa zmaga si\u0119 obecnie z wszechogarniaj\u0105cym wyzwaniem, kt\u00f3re by\u0142o rzeczywisto\u015bci\u0105 Ukrainy przez ostatnie p\u00f3\u0142tora roku: co nale\u017cy zrobi\u0107 z trwaj\u0105c\u0105 dewastacj\u0105? Jest to w istocie wielowymiarowe pytanie – obejmuj\u0105ce kwestie egzystencjalne, militarne, polityczne, psychologiczne, spo\u0142eczne, ekologiczne, ekonomiczne i ca\u0142y szereg innych – i nie nadaje si\u0119 do jakiejkolwiek katartycznej odpowiedzi. Wr\u0119cz przeciwnie, zawiera tylko nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119 b\u00f3l, pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem.<\/p>\n\n Najlepszym wyrazem tego uporczywego wyzwania mo\u017ce by\u0107 s\u0142ynny obraz Edvarda Muncha Krzyk<\/em> – obecnie znajdujemy si\u0119 dok\u0142adnie w takim momencie niepokoju, niepewno\u015bci i zniekszta\u0142ce\u0144. Dzie\u0142o powsta\u0142o<\/a> w wyniku ataku paniki, kt\u00f3rego dozna\u0142 sam Munch w 1892 roku, a panika by\u0142aby w\u0142a\u015bciw\u0105 reakcj\u0105 na zbrodnie wojenne Rosji, zamiast pseudo-racjonalnych kalkulacji, kt\u00f3re widzimy dzisiaj. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa wydaje si\u0119 stopniowo akceptowa\u0107 okrucie\u0144stwa jako nieuniknione, co wcze\u015bniej by\u0142oby absolutnie nie do pomy\u015blenia. Panika by\u0142aby by\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c bardziej skuteczn\u0105 reakcj\u0105 polityczn\u0105, potencjalnie wyzwalaj\u0105c bardzo potrzebne dzia\u0142ania mi\u0119dzynarodowe.<\/p>\n\n Je\u015bli chodzi o wojn\u0119 w Europie, w sferze publicznej mo\u017cna dostrzec dwa dyskursywne i wizualne podej\u015bcia, odzwierciedlaj\u0105ce dominuj\u0105ce postawy spo\u0142eczno-polityczne wobec trwaj\u0105cych okrucie\u0144stw. Pierwszym z nich jest wojenne porno, rodzaj romantyzacji ruin, kt\u00f3re jak ka\u017cde porno jest obsceniczne. W tym przypadku gruzy s\u0142u\u017c\u0105 po prostu jako typowa sceneria medialna, podtrzymuj\u0105ca ekonomi\u0119 uwagi, podczas gdy te ruiny s\u0105 dos\u0142ownie nieustannie wytwarzane przez trwaj\u0105ce dzia\u0142ania wojenne. Drugie podej\u015bcie to polityczna fantazja powojennej odbudowy. Z psychologicznego punktu widzenia jest to bardzo uwodzicielska strategia, poniewa\u017c pozwala na pomini\u0119cie surowych reali\u00f3w samej wojny, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce s\u0105 one niezno\u015bnie surowe, koncentruj\u0105c si\u0119 zamiast tego na tym, co mo\u017ce nadej\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniej – wszystko podczas gdy wojna szaleje bez ko\u0144ca.<\/p>\n\n Europa stoi w obliczu kryzysu, kt\u00f3rego skutki zdefiniuj\u0105 reszt\u0119 XXI wieku. Nadszed\u0142 zatem w\u0142a\u015bciwy czas, aby Europa zrewidowa\u0142a i zrewidowa\u0142a swoje podstawowe narracje, historie, kt\u00f3re Europejczycy opowiadali przez dziesi\u0119ciolecia, oszukuj\u0105c zar\u00f3wno siebie, jak i innych. Ten historyczny moment zosta\u0142 s\u0142ynnie nazwany<\/a> Zeitenwende<\/em> (epokowa zmiana), ale bardziej precyzyjnym terminem, zaczerpni\u0119tym z historii kultury Europy, by\u0142oby to, co Arystoteles nazwane<\/a> peripeteia<\/em>, perypetia – dramatyczne odwr\u00f3cenie okoliczno\u015bci, drastyczna zmiana jednego stanu rzeczy w jego przeciwie\u0144stwo. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie i Zachodowi rzeczywi\u015bcie charakteryzuje si\u0119 logik\u0105 Edypa, a zadaniem Europy w tych wyj\u0105tkowych czasach jest przede wszystkim oduczenie si\u0119 niewidzenia, aby nauczy\u0107 si\u0119 widzie\u0107 – podda\u0107 narracje kluczowe dla jej historii g\u0142\u0119bokiej rewizji i zmianie, poniewa\u017c maj\u0105 one decyduj\u0105ce znaczenie dla przysz\u0142o\u015bci Europy.<\/p>\n\n Pierwszym z nich jest dyskurs na temat ludob\u00f3jstwa. Ta fundamentalna zasada postnazistowskiej Europy, kt\u00f3rej integracja polityczna opiera\u0142a si\u0119 na idei wsp\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci za Holokaust, zosta\u0142a brutalnie podwa\u017cona przez inwazj\u0119 Rosji na Ukrain\u0119 na pe\u0142n\u0105 skal\u0119. Opr\u00f3cz oboz\u00f3w filtracyjnych, masowych deportacji, porwa\u0144 i wszechobecnych kom\u00f3r tortur, od 24 lutego 2022 r. rosyjskie wojsko uszkodzi\u0142o lub zniszczy\u0142o na Ukrainie oko\u0142o 1600 obiekt\u00f3w kulturalnych . Rosja celowo atakuje infrastruktur\u0119 kulturaln\u0105 kraju w ramach atak\u00f3w na obiekty cywilne.<\/a><\/p>\n\n Wed\u0142ug Rafa\u0142a Lemkina, autora terminu „ludob\u00f3jstwo”, niszczenie dziedzictwa kulturowego jest metod\u0105 osi\u0105gania ludob\u00f3jstwa. Dla niego ludob\u00f3jstwo sk\u0142ada si\u0119 zasadniczo z barbarzy\u0144stwa (atakowanie ludzi) i wandalizmu (atakowanie kultury). Drugi sk\u0142adnik zosta\u0142 jednak <\/a>pomini\u0119ty<\/a> w Konwencji ONZ w sprawie ludob\u00f3jstwa z 1948 roku. Powody by\u0142y wyra\u017anie kolonialne – kilka zachodnich mocarstw obawia\u0142o si\u0119, \u017ce ich rdzenni mieszka\u0144cy (i byli niewolnicy) mogliby zastosowa\u0107 prawo przeciwko nim. Zamiast tego ONZ przyj\u0119\u0142a Konwencj\u0119 Hask\u0105 z 1954 r. chroni\u0105c\u0105 dziedzictwo kulturowe w konfliktach zbrojnych, co by\u0142o kompromisem, kt\u00f3ry przeni\u00f3s\u0142 problem na zupe\u0142nie inn\u0105 orbit\u0119. Prawdziwym pytaniem nie jest to, jak chroni\u0107 kultur\u0119 w czasie wojny (cho\u0107 jest to oczywi\u015bcie niezb\u0119dne), ale jak powstrzyma\u0107 ludob\u00f3jstwo. Gdy tylko zaczyna si\u0119 celowe niszczenie kultury na du\u017c\u0105 skal\u0119, powinni\u015bmy doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce mamy do czynienia z ludob\u00f3jstwem.<\/p>\n\n Ale Europa wci\u0105\u017c woli m\u00f3wi\u0107 o ludob\u00f3jstwie w kategoriach polityki historycznej, kultury pami\u0119ci i „pogodzenia si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105”, cz\u0119sto unikaj\u0105c stosowania tego terminu do tera\u017aniejszo\u015bci z obawy przed jego „relatywizacj\u0105”. Jest to typowy przyk\u0142ad tego, co w j\u0119zyku niemieckim nazywa si\u0119 Schuldabwehr<\/em>, odwr\u00f3ceniem winy. Trauma i fetyszyzowane poczucie winy za dawne okrucie\u0144stwa powr\u00f3ci\u0142y, gdy Europa stan\u0119\u0142a w obliczu rosyjskiego barbarzy\u0144stwa na Ukrainie.<\/p>\n\n Problemem Europy nie jest oczywi\u015bcie „relatywizacja” ludob\u00f3jstwa, ale jej w\u0142asna niech\u0119\u0107 do uznania, \u017ce na Ukrainie ma miejsce ludob\u00f3jstwo – w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce ma ono miejsce w\u0142a\u015bnie teraz! Dlatego Europa ma tendencj\u0119 do argumentowania, \u017ce nie jest to „czyste” ludob\u00f3jstwo, \u017ce ludob\u00f3jstwo jest trudne do udowodnienia itp. – pomimo faktu, \u017ce ludob\u00f3jcze cele Rosji zosta\u0142y otwarto zadeklarowane<\/a> i publicznie przedstawione przez jej pa\u0144stwowe media i urz\u0119dnik\u00f3w, w tym samego przyw\u00f3dc\u0119 Kremla. Je\u015bli bowiem Europa zaakceptuje za\u0142o\u017cenie, \u017ce w rzeczywisto\u015bci by\u0142a \u015bwiadkiem ludob\u00f3jstwa na Ukrainie przez d\u0142ugi czas, nie robi\u0105c wszystkiego, co mo\u017cliwe i niemo\u017cliwe, aby je powstrzyma\u0107, oznacza\u0142oby to, \u017ce faktycznie pozwoli\u0142a na ludob\u00f3jstwo. Na tym samym terytorium, co wcze\u015bniej. Jeszcze raz.<\/p>\n\n Drug\u0105 europejsk\u0105 narracj\u0105 wymagaj\u0105c\u0105 rewizji jest narracja dekolonizacji. Sta\u0142a si\u0119 ona kolejnym modnym has\u0142em w mi\u0119dzynarodowej debacie publicznej, ale podstawowym problemem jest to, \u017ce jest ona postrzegana i praktykowana w apolitycznej, ukulturowionej formie. Dekolonizacja jest postrzegana po prostu jako \u015brodek reprezentacji, podczas gdy ka\u017cdy w\u0142a\u015bciwy antykolonializm ma przede wszystkim s\u0142u\u017cy\u0107 sprawiedliwo\u015bci. Bez tego pozostaje pust\u0105 i modn\u0105 retoryk\u0105. Atak Rosji na Ukrain\u0119, kt\u00f3ry wywodzi si\u0119 z g\u0142\u0119boko zakorzenionego kolonialnego sposobu my\u015blenia, tylko czyni t\u0119 spraw\u0119 pilniejsz\u0105. Dekolonizacja nie polega jedynie na upami\u0119tnianiu lub reprezentowaniu r\u00f3\u017cnych do\u015bwiadcze\u0144 rdzennych spo\u0142eczno\u015bci (jakkolwiek wa\u017cne by one nie by\u0142y), ale na poci\u0105gni\u0119ciu sprawc\u00f3w do odpowiedzialno\u015bci za ich kolonialne zbrodnie.<\/p>\n\n Obecna etnografizacja kwestii dekolonialnych, powszechna w licznych projektach kulturalnych w ca\u0142ej Europie, cz\u0119sto odtwarza typowe kolonialne stereotypy i klisze, kt\u00f3re wygodnie pasuj\u0105 do neoimperialnych fantazji zar\u00f3wno by\u0142ych, jak i obecnych pot\u0119g kolonialnych, udaj\u0105c, \u017ce kolonializm jest ju\u017c zamkni\u0119t\u0105 spraw\u0105 i \u017ce wszystko, co musimy teraz zrobi\u0107, to „celebrowa\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107”. Ale dekolonizacja to nie multikulti<\/em> parada r\u00f3\u017cnych kuchni \u015bwiata. By\u0142by to rzeczywi\u015bcie najgorszy wynik wojny zar\u00f3wno dla narodu ukrai\u0144skiego, jak i krymskotatarskiego – oznacza\u0142oby to, \u017ce s\u0142uszna sprawa skolonizowanych zosta\u0142a ca\u0142kowicie przegrana.<\/p>\n\n W tym kontek\u015bcie g\u0142\u0119bokie nieporozumienie polega na tym, \u017ce dekolonizacja zosta\u0142a skutecznie zlecona przez sprawc\u00f3w ich ofiarom: tak zwanemu Globalnemu Po\u0142udniu lub postsowieckiemu wschodowi Europy. Gdyby ludzie Zachodu lub Rosjanie byli pozostawieni sami sobie, bez \u017cadnych nacisk\u00f3w z innych cz\u0119\u015bci \u015bwiata, to w og\u00f3le nie przejmowaliby si\u0119 dekolonizacj\u0105! Jest to g\u0142\u0119boko wypaczona perspektywa, w kt\u00f3rej dekolonizacja staje si\u0119 rodzajem terapii lub \u0107wiczenia psychologicznego dla skolonizowanych, zredukowanego do osobistych historii i korzeni rodzinnych, podczas gdy w rzeczywisto\u015bci powinno by\u0107 odwrotnie, a mianowicie wysoce upolitycznion\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 kwesti\u0105 w programach kolonizator\u00f3w.<\/p>\n\n Kolonializm musi by\u0107 zwalczany przede wszystkim przez dawne i obecne pot\u0119gi imperialne, a nie przez kolonizowanych. Jedyn\u0105 pot\u0119g\u0105 kolonialn\u0105, kt\u00f3ra kiedykolwiek zosta\u0142a ukarana na arenie mi\u0119dzynarodowej za swoje okrucie\u0144stwa, by\u0142y nazistowskie Niemcy. Ale nawet wtedy zbrodnie kolonialne by\u0142y ukrywane za b\u0142\u0119dn\u0105 nazw\u0105 Erinnerungskultur<\/em>, tak jakby by\u0142a to tylko kwestia kultury pami\u0119ci, a nie otwartych ran, kt\u00f3re wci\u0105\u017c definiuj\u0105 polityczn\u0105 i wojenn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 Europy.<\/p>\n\n Trzeci\u0105 fundamentaln\u0105 europejsk\u0105 narracj\u0105, kt\u00f3ra wymaga politycznego przywr\u00f3cenia, jest narracja antyfaszystowska. Antyfaszyzm by\u0142 tak wa\u017cny dla wsp\u00f3\u0142czesnej historii Europy i \u015bwiata, \u017ce cz\u0119sto by\u0142 pomijany i przekszta\u0142cany w atrybut konkretnej grupy politycznej, subkultury odprawiaj\u0105cej swoje rytua\u0142y 1 maja. Zamiast tego, antyfaszyzm powinien by\u0107 traktowany jako kamie\u0144 w\u0119gielny dzisiejszej zjednoczonej Europy i wolnego \u015bwiata. Bez podstaw antynazizmu dzisiejsze instytucje i ramy polityczne nigdy by nie powsta\u0142y! Prawdziwa demokracja jest mo\u017cliwa tylko wtedy, gdy jest antyfaszystowska z natury politycznej, w przeciwnym razie nie jest.<\/p>\n\n Spo\u0142ecze\u0144stwa europejskie tak bardzo przyzwyczai\u0142y si\u0119 do r\u00f3\u017cnych prawicowc\u00f3w, populist\u00f3w, autokrat\u00f3w i autorytaryzm\u00f3w, \u017ce atak Rosji na Ukrain\u0119 by\u0142 dla nich zaskoczeniem. Nagle zostali zmuszeni do zmierzenia si\u0119 z fundamentalnym pytaniem, kt\u00f3re powinno by\u0107 historycznie rozpoznawalne: jak odstraszy\u0107 i po\u0142o\u017cy\u0107 kres faszystowskiemu re\u017cimowi pa\u0144stwowemu (tym razem posiadaj\u0105cemu zdolno\u015bci nuklearne)? Odby\u0142a si\u0119 gor\u0105ca debata<\/a> na temat tego, czy w\u0142a\u015bciwe jest definiowanie obecnego rosyjskiego re\u017cimu jako faszystowskiego. Paradoksalnie, kt\u00f3rzy odmawiaj\u0105 tego<\/a>, ukrywaj\u0105 si\u0119 za nadmiern\u0105 historyzacj\u0105 zjawiska, nie z powodu braku powod\u00f3w, ale dlatego, \u017ce jest ich zbyt wiele<\/a>.<\/p>\n\n Uderzaj\u0105ce jest to, jak celowo i otwarcie rosyjskie w\u0142adze i wojsko odgrywaj\u0105 rol\u0119 nazist\u00f3w w wojnie przeciwko Ukrainie. Promowanie nazistowskich przes\u0142anek o „nieistniej\u0105cych” Ukrai\u0144cach jako pretekstu do masowych mord\u00f3w, wykorzystywanie brzydkiego dyskursu „denazyfikacji” do zmiany historycznego przypadku i absurdalnego uzasadnienia inwazji wojskowej, stylizowanie niesprowokowanej wojny na kontynuacj\u0119 II wojny \u015bwiatowej („mo\u017cemy to zrobi\u0107 jeszcze raz”) – wszystkie rewan\u017cystowskie intencje Rosji mia\u0142y w rzeczywisto\u015bci na celu obalenie europejskiego porz\u0105dku instytucjonalnego i prawnego, opartego na wynikach kl\u0119ski nazizmu, aby zmusi\u0107 UE i NATO do p\u0119kni\u0119cia i odzyskania kontroli nad Europ\u0105 poprzez jej ponowny podzia\u0142.<\/p>\n\n Wojna Rosji z Ukrain\u0105 sprawi\u0142a, \u017ce potrzeba politycznego antidotum sta\u0142a si\u0119 pilna: antyfaszyzm musi zosta\u0107 przywr\u00f3cony na arenie mi\u0119dzynarodowej jako podstawa polityki pa\u0144stwowej, a tak\u017ce pozarz\u0105dowej. Nie jest to cecha szczeg\u00f3lnej cz\u0119\u015bci spektrum politycznego, ale stanowi warunek, aby spektrum polityczne w og\u00f3le istnia\u0142o. Europa ponosi tutaj szczeg\u00f3ln\u0105 historyczn\u0105 i polityczn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, a dzi\u0119ki temu mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 to, co Arystoteles nazywa\u0142<\/a> anagnorisis<\/em> – przej\u015bcie od ignorancji do wiedzy, rozpoznanie nie tylko osoby, ale tak\u017ce tego, za czym si\u0119 ona opowiada.<\/p>\n\n Dzi\u015b mo\u017cna mie\u0107 tylko ostro\u017cn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce takie uznanie Europy i tego, co ona reprezentuje, mo\u017ce utorowa\u0107 drog\u0119 od obecnej tragedii wojny do og\u00f3lnoeuropejskiego politycznego katharsis. Ale nadzieja jest tym, co pozosta\u0142o na samym dnie puszki Pandory.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rezygnacja w zwi\u0105zku z konfliktem na Ukrainie ignoruje nie tylko zhaltenden Gr\u00e4ueltaten, ale tak\u017ce ich wp\u0142yw na zugrunde liegenden europ\u00e4ischen Narrative. Obecnie nadesz\u0142a chwila, w kt\u00f3rej polityczni ortodoksi b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 podda\u0107. Teil der Reihe „Lektionen des Krieges: Die Wiedergeburt Europas revisited”. Drugi Mi\u0119dzynarodowy Kongres Pisarzy w Obronie Kultury, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w 1937 roku […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":3425,"parent":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","acf_category":[],"ppma_author":[236],"class_list":["post-12118","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","author-m-akyel"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/12118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12118"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/12118\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"acf_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/acf_category?post=12118"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/displeu.dev.osalliance.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=12118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}